ปล. ผมเคยไป Longhouse ที่มิริ( Miri – ในหนังเอ่ยถึงเมืองนี้ด้วย) ซาราวัคกับเพื่อนนักมานุษยวิทยาชาวอเมริกัน เราทั้งคู่ตื้นเต้นที่จะเห็น Longhouse แบบจะจะ แต่ก็ต้อง(ตก)”ตะลึง”กับ Longhouse ที่เห็นกับตาเพราะว่ามันไม่เหมือนในหนัง(สือ)ที่เคยเห็น เคยอ่านมา ( ลองนึกถึงอาคารเรียนไม้สองชั้นทาสีออกฟ้าอมเขียวในต่างจังหวัดบ้านเราครับ)เพื่อนผมเอ่ยแบบติดตลกว่า “Actually is long” ( แล้วก็รู้อีกว่าคนขับรถตู้ที่พาไปเป็นคน Iban ที่ที่ไปคือบ้านเกิดของเขา) ฉนั้น ได้ขอสรุปว่า longhouse ได้เปลี่ยนแปลงไปแล้วในสภาพความเป็นจริง ที่เห็นในหนัง(สือ)แบบคลาสิคแต่อยู่ในยุคปัจจุบันก้แค่งานจำ(แลง)ลองทางมานุษยวิทยา”การท่องเที่ยว” ไม่ทราบนี้พอจะเป็น มานุษยวิทยาของโลก-นอก/ใน-หนัง(สือ)ได้หรือเปล่า